Çiftlerin çocuk sahibi olma arzularına ve korunmadan düzenli beraber olmalarına rağmen (haftada ortalama 2-3 kez beraberlik) 12 ay içerisinde gebelik elde edilememesine infertilite (kısırlık) adı verilmektedir. Korunmadan beraber olan çiftlerin %80’i ilk 12 ay içerisinde %10’u ise 24 ay içerisinde gebelik sağlanmaktadır.

İnfertilite %40 oranında erkek, %40 oranında kadına ait nedenler ile ortaya çıkmaktadır. Çiftlerin %20’de hem kadına hem de erkeğe ait faktörler birlikte bulunmaktadır. Yine %15-30 oranında ise tüm araştırmalara karşılık infertiliteyi açıklayabilecek bir neden bulunmamaktadır.

Kadına ait infertilite nedenleri nelerdir?

  • Yumurtlamanın olmaması veya düzensiz olması
  • Fallop tüplerin anormal veya kapalı olması
  • Endometriozis
  • Uterus (rahim) içindeki bazı sorunlar

Yumurtlama Problemi

Genel olarak bakıldığında yumurtlamaya ait problemler infertiliteye en sık neden olan problemdir ve genelde hormonal bir dengesizliğin sonucu olarak ortaya çıkarlar. Sık görülen sebepler arasında polikistik over hastalığı, prolaktin hormonun aşırı salgılanması, tiroit bezi ile ilgili problemler, aşırı kilo alımı veya kaybı ve stress gelmektedir.

Polikistik Over Hastalığı: Sık görülen ve yumurtalık düzeyine yakın bölümde çok sayıda küçük kistin bulunduğu ve genelde adet düzensizliği, kıllanma ve kilo artışı ile birlikte seyretmektedir. Polikistik over hastalığı infertilitenin en önemli nedenlerinden biridir.

Prolaktin hormonu beyindeki hipofiz bezinden salgılanmaktadır. Bu hormonun asıl görevi gebelikte göğüslerden süt üretilmesini sağlamaktır. Prolaktinin aşırı salgılanması (hiperprolaktinom) yumurtlamayı engelleyebilmekte ve göğüslerden süt salgılanmasına (galaktore) neden olabilmektedir.

Tiroid bezinden salgılanan (T3 ve T4) hormonların yetersiz veya aşırı salgılanması üremeyi olumsuz etkileyen faktörlerdendir.

Stress, aşırı kilo artışı veya kaybı gibi durumlarda üremeyi sağlayan hormonların normal salgılanmasını ve gebeliği olumsuz etkiler.

Tüplerin Tıkalı Olması

Fallop tüplerinin görevi yumurtanın taşınması ve dolayısıyla döllenmenin sağlanmasıdır. Tüplerde meydana gelen çeşitli derecelerdeki yapışıklıklar üremeyi etkilemektedir. Fallop tüplerindeki tıkanıklıklar genital organlardan geçen enfeksiyonlardan kaynaklanabileceği gibi batın içerisinde uygulanan operasyonlara bağlı olabilir. Dış gebelik tüplerin birine veya her ikisine zarar verebilir.

Endometriozis

Endometriozis uterus (rahim) içini döşeyen dokunun (endometrium) yumurtalıklarda veya karın duvarı gibi başka bir bölgede bulunması durumudur. Bu hastalık yumurtalıklarda çikolata kisti olarak adlandırılan kist oluşumlarına yol açmaktadır. Bu oluşumlar yumurtlamayı negatif olarak etkileyebilmektedir. Yine batın içerisinde yapışıklıklara neden olarak tüplerlerin geçirgenliğini bozabilir.

Erkeğe ait infertilite nedenleri nelerdir?

Dünya Sağlık Teşkilatı kriterlerine göre yapılan sperm değerlendirmesinde bir spermiograma normal denebilmesi için sperm sayısının mililitrede 20 milyondan fazla, hareketliliğinin %50’nin üstünde ve en az %50’nin görünüm olarak normal olması gerekmektedir. Kruger kriterlerine göre morfolojininde %14 ve üstünde olması gerekmektedir.

Açıklanamayan İnfertilite

Tüm araştırmalara rağmen erkek ve kadında herhangi bir üremeyi engelleyici faktörün gözlenmediği durumlarda gebeliğin sağlanamamasıdır.

İnfertil Çiftlerde Kadının Değerlendirilmesi

Kliniğimizde infertiliteye yol açan nedenlere yönelik geçmiş ile ilgili sorgulama sonrasında sadece üreme organlarının değil tüm açıdan değerlendirilmesine yönelik muayene ve ultrasonografi uygulanır. Hazırlık aşaması bazı kan tetkiklerini, kültürleri, HSG ve hormon profilini içermektedir. Muayeneye rahim ağzı hastalıklarının tanımlamasını sağlayan pap smear testi ile başlanır.  Ultrasonografide uterus (rahim) ve yumurtalıkların yapısı değerlendirilir ve özellikle over rezervinin değerlendirilmesi tedavinin başarı şansının belirlenmesinde önemli rol oynar.

Labratuvar İncelemeleri

Adetin üçüncü gününde yapılan hormon incelemeleri yumurtalık rezervini ve hastalıkların tedavi esnasında uygulanacak ilaç uyarısını verecdk cevabın değerlendirilmesini olanak sağlar. Adetin 3. gününde yapılacak testler:

  • (östrodiol)
  • TSH, serbest Tserbest T4
  • Prolaktin hormonu
  • DHEA, Progesteron, serbest testesteron

Gebelik hazırlığı yapıldığı için gebeliği negatif etkileyebilecek bazı viral hastalıkların önceden tanımlanması için bazı kan tetkikleri bu esnada istenmelidir. Bu tetkikler:

  • Hbs-Ag
  • Anti Hbs
  • Toxoplasmosis IgM ve IgG
  • Rubella IgM ve IgG
  • CMV IgM ve IgG

Diğer inceleme yöntemleri:

  • Histerosalpingogram
  • Histerosonografi
  • Histeroskopidir

İnfertil çiftlerde erkeğin değerlendirilmesi

Spermiogram testinin daha doğru bir sonuç vermesi için erkeğin bu testten 3-5 gün önce cinsel perhize girmesi gerekmektedir. Spermiogram sonucunda problem ile karşılaşıldığında infertilite konusunda kliniğimizde uzman ürologlar tarafından erkeğin muayenesi sağlanmaktadır.

İnfertilite Tedavi Yöntemleri

  1. Ovulasyon indüksiyonu
  2. Intra-uterin inseminasyon (IUI)
  3. In-vitro fertilizasyon (Tüp Bebek)
  4. Intrasitoplasmatik sperm enjeksiyonu (mikroenjeksiyon-ICSI)

Ovulasyon Indüksiyonu

Kadında mevcut yumurtlama sorunlarının giderilmesi amacı ile ilaç kullanılarak folikül (yumurta) gelişmesini ve ovulasyonu (yumurtlamayı) sağlamak için uygulanan tedavidir. Normal şartlarda her sağlıklı kadın ayda bir adet yumurta üretmektedir. Ovulasyon indüksiyonu ile yumurta sayısı ve kalitesi arttırabilmektedir.

  • Klomifen sitrat tablet: Klomifen sitratın tedavi öncesinde ovulasyon meydana gelmeyen kadınların %75’inde yumurtlamayı sağladığı ve bunların %35’inin gebe kaldığı bulunmuştur.Adetin 2. Ve 3. gününde ultrasonografi muayenesi ile overleri ve uterus değerlendirildikten sonra adetin 5. Gününde klomifen sitrat başlanır. Adetin 9.-11. ve 13. günlerinde ultrasonografi ile yumurtaların büyüklüğü ve sayısı ve endometriumun kalınlığı değerlendirilir. Yumurta belirli bir büyüklüğe ulaştığında endometrium kalınlığı da yeterli ise yumurta çatlatılarak beraberlik saatleri belirlenir.
  • Intra-uterin inseminasyon (Aşılama): Semen örneğinin yıkanarak iyi hareketli spermlerin seçilip uterus(rahim) içerisine verilmesi işlemidir. Bu yöntemin özelliği hızlı hareket eden sağlıklı spermlerin seçilmesi, spermlere zararlı olan asit ortamından uzaklaştırılması, spermin yumurtaya yakın bir yere bırakılması ve spermlere kadın fallop tüplerine ulaşma şansı verilmesidir. Bu işlem öncesinde anne adayı bir önceki follikül takibine benzer bir yöntem ile takip edilerek hazırlandıktan sonra aşılama işlemi gerçekleştirilir. 
  • In-vitro Fertilizasyon (Tüp Bebek): Bu uygulama tarafımızdan tüp bebek merkezinde gerçekleştirilmektedir. 
  • Intrasitoplasmik Sperm Enjeksiyonu (mikroenjeksiyon-ICSI): Bu uygulama tarafımızdan tüp bebek merkezinde gerçekleştirilmektedir.